Ventileren

Je woning ventileren zonder warmteverlies. Kan dat?

Ventileren? Terwijl je de boel warm stookt? Dan vliegt de warmte er aan de andere kant weer net zo hard uit. Is dat nou wel slim om te doen? Het lijkt misschien tegenstrijdig, maar ventileren en isoleren gaan toch echt hand in hand.  

Eigenlijk is isoleren ventileren. Zoals je misschien al eerder hebt gelezen is goede isolatie het belangrijkste onderdeel, als het gaat om het besparen van energie in jouw woning of pand. Je kunt allerlei duurzame maatregelen nemen, maar zonder goede isolatie en dus ook kierdichting, maak je niet optimaal gebruik van je duurzame investering. Zonde dus. Waarom? Dat leggen we je graag uit. 

ventilatie condens

Condens! Hoe kan dat? En wat nu?

Wanneer je een woning isoleert, wordt het moeilijker voor warme en vochtige lucht om te ontsnappen.

Dit kan leiden tot condensatie en zich kan vormen op muren, ramen en andere oppervlakken en zelfs in de constructie. Condensatie kan leiden tot een aantal problemen, waaronder: 

    • Schimmelvorming: Schimmel groeit in vochtige omgevingen, is schadelijk voor de gezondheid en kan ook leiden tot allergieën, astma en MS. 
    • Koude val: Condensatie kan leiden tot koude val: een ‘koud gevoel’ langs muren en ramen. 
    • Vochtschade: Condensatie kan leiden tot vochtschade op muren, plafonds en andere oppervlakten. 

    Om condensatievorming te voorkomen is het belangrijk om voldoende te ventileren. Ventilatie zorgt ervoor dat vochtige lucht kan ontsnappen. Zo blijft de luchtvochtigheid in de woning op een acceptabel en gezond niveau. 

    Tips om condensatie te voorkomen

    • Zorg voor voldoende ventilatie. Zijn er genoeg ventilatieopeningen in je woning zoals ventilatieroosters in de gevel of kanalen?
    • Ventileer regelmatig. Open de ramen en deuren op gezette tijden om de lucht in je woning te verversen. 
    ventileren ramen open verse lucht
    • Gebruik een ventilatiesysteem. Een ventilatiesysteem kan helpen om de luchtvochtigheid in je woning op een gezond niveau te houden. 

    Goede ventilatie zorgt voor een gezond leefklimaat

    Wat we bedoelen met een ‘gezond leefklimaat’ is dat je ervoor zorgt dat jouw woning een continue aanvoer van frisse lucht heeft. Porbeer hierbij de luchtvochtigheid steeds tussen de 45 en 65% te houden. Een te hoge luchtvochtigheid is namelijk slecht voor je gezondheid.

    🤔 WIST JE DAT

    Per dag produceert ieder mens normaal minimaal 1 liter vocht. En dagelijks komt er op allerlei manieren gemiddeld tussen 10 en 20 liter vocht in een woning. Vocht dat ook weer afgevoerd moet worden.

    Slechte ventilatie zorgt ervoor dat het vocht dat in de lucht zit, zijn weg naar buiten niet kan vinden. Dit vocht zit dus als het ware gevangen in jouw woning of pand.

    Daarom trekt het vocht in de muren, met als resultaat schimmelvorming. Uiteraard hoeven we je niet te vertellen dat dit niet goed is voor jouw gezondheid. 

    ventileren schimmelvorming

    Ook de leefbaarheid van je woning of pand gaat erop achteruit. Vocht in de muren kan er namelijk voor zorgen dat de bouwconstructie aangetast wordt en daarmee verzwakt. De kosten die hierbij komen kijken lopen vaak flink op. Een typisch geval van: ‘voorkomen is beter dan genezen’. 

    Bovendien vervuilt de lucht in huis door teveel aan CO2 (kooldioxide), bijvoorbeeld door veel mensen in een ruimte, rook, kooklucht of door huisstofmijt. Ook deze vervuilde lucht wil je zoveel en zo continu mogelijk afvoeren om het binnenklimaat gezond te houden. 

    ZO WERKT HET  
    Denk aan je goed geïsoleerde huis als aan een sporter die een dikke winterjas én een windjack over elkaar draagt. Zonder ventilatie is dat hetzelfde probleem als in je huis: het houdt de kou buiten maar het vocht – je transpiratie – kan niet weg. Ventilatie in huis werkt net als goede sportkleding: warmte vasthouden en tegelijkertijd ademen. Goede ventilatie is essentieel om het binnen comfortabel en gezond te houden. 

    ventileren sporten zweten

    Hoe ventileer je je woning voldoende? 

    Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden. Zo geldt dat voor ventilatie ook. Enkele stappen die je kunt nemen om je binnenklimaat te verbeteren zijn: 

    • Natuurlijke ventilatie: Dit houdt in dat je de luchtcirculatie met precisie controleert door ramen en deuren regelmatig open te zetten daar waar het meeste resultaat is. Dit helpt bij het verwijderen van vervuilde lucht en het binnenbrengen van frisse buitenlucht. Efficiëntie begint met controle. Luchtroosters zorgen ervoor dat frisse lucht je huis binnenkomt en vervuilde lucht het huis weer verlaat. Het is aan te raden om je luchtroosters meerdere keren per jaar te controleren op verstoppingen, zodat de luchtcirculatie optimaal kan draaien.
    natuurlijke ventilatie
    mechanische ventilatie
    • Mechanische ventilatie: Bij mechanische ventilatie wordt de aanen/of de afvoer van lucht mechanisch geregeld. Lucht kan in verschillende ruimtes in de woning worden geblazen of eruit worden afgezogen. Bepaalde sensoren kunnen dit coordineren, zodat je zelfs vraaggestuurd gaat ventileren in plaats van continu en dat bespaart weer energie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan CO2- of vochtsensoren op de badkamer. Voorbeelden van mechanische ventilatiesystemen zijn: Mechanische ventilatiesystemen met warmteterugwinning (WTW) of een mechanisch afzuigsysteem.
    • Afzuiging in keuken en badkamer: De keuken en de badkamer zijn, zoals wij ze noemen, kritieke zones. Tijdens het koken en douchen ontstaat vaak waterdamp en kooklucht, die je liever niet in de ruimte wil houden. De kans op schimmel wordt daarmee namelijk groter.
      Tip: koppel het afzuigsysteem aan de verlichting. Wanneer je het licht aandoet op de badkamer, gaat ook meteen het afzuigsysteem aan.  
    ventilatie afzuiging

    💡 TIP

    Zet eenmaal per dag in iedere kamer 15 minuten een raam of buitendeur wijd open. Je kunt dit het beste ‘s morgens doen bij het opstaan of ‘s avonds vlak voor het slapengaan. Dan staat of gaat de verwarming vaak al laag.

    Hoe weet je of in jouw woning voldoende wordt geventileerd? 

    Zoals we al eerder aangaven is het belangrijk dat er een goede balans ontstaat tussen de isolatie en ventilatie van je woning. Overmatig isoleren is niet goed, maar overmatig ventileren ook niet. Het is altijd aan te raden om advies in te winnen over hoe de juiste balans te vinden tussen de isolatie en ventilatie in je woning. Om te controleren of deze beschikt over de juiste en/of voldoende isolatie, hebben we een aantal tips voor je op een rijtje gezet.

          • Controleer je woning op ventilatiesystemen: Kijk of je woning is uitgerust met ventilatiesystemen zoals mechanische ventilatie, een ventilatiekap op het dak, een afzuigkap in de keuken of een centraal luchtafvoersysteem. Zorg ervoor dat deze systemen correct zijn geïnstalleerd en goed functioneren. Vervang ook regelmatig de filters. 
        ventilatiesysteem
        ventilatie badkamer

        • Monitor vochtigheid: Let op tekenen van overmatig vocht in je huis, zoals condens op ramen, schimmelgroei of een muffe geur. Dit kan duiden op onvoldoende ventilatie/afzuiging. Vooral kritische ruimtes, zoals de badkamer of de keuken, zijn plekken die een grote kans op overmatige vochtigheid hebben. Zie bijvoorbeeld de WoonWijzerWebshop.nl voor goede vochtmeters.

        • Meet de luchtkwaliteit: Je kunt luchtkwaliteitsmeters aanschaffen om het niveau van vochtigheid en vervuilende stoffen in de lucht te meten, zoals een CO2- of VOCmeter (vluchtige organische stoffen). Hiermee kun je beoordelen of de luchtkwaliteit in huis voldoende is. 
        ventileren frisse lucht in huis
        ventilatie tocht raam
        • Beoordeel de luchtstroom: Loop door je huis en voel of er ergens luchtstromen zijn. Hou je hand of een vloeipapiertje voor ventilatieopeningen en voel of kijk of er op de juiste manier lucht verplaatst wordt. Als er geen luchtstroom is, kan dit wijzen op een probleem met de ventilatie. We raden je aan om je ventilatiesystemen regelmatig te controleren op eventuele verstoppingen.  
        • Controleer de ramen en deuren: Kijk of er tochtplekken zijn rond ramen en deuren. Slecht afgesloten ramen en deuren kunnen de natuurlijke ventilatie belemmeren. Als je tocht voelt is dit meestal een teken van een of meerdere luchtlekken. 
        ventileren ramen sluiten

        De voordelen van natuurlijke en van mechanische ventilatie

        Zowel natuurlijke als mechaniche ventilatie kent natuurlijk verschillende voordelen. Om je een zo goed mogelijk beeld te geven, hebben we de belangrijkste voordelen voor je op een rijtje gezet.  

        Voordelen natuurlijke ventilatie

        • Lagere kosten: Natuurlijke ventilatie vereist geen elektriciteit of brandstof, dus maak je daar geen kosten. Misschien alleen wat kosten om eenmalig aanpassingen aan je woning te doen.  
        • Milieuvriendelijker: Geen stroom verbruiken is milieuvriendelijker. Het helpt de ecologische impact van een woning of pand te verkleinen door regelmatig op natuurlijke wijze te ventileren.
          Let op: Check van te voren goed of jouw woning of pand alléén op natuurlijke wijze voldoende kan ventileren. Heb je een woning of pand met een complexe indeling, dan kan je beter een afspraak maken met een van onze Limburg Verduurzaamt adviseurs.  

          Voordelen mechanische ventilatie

          • Constante luchtkwaliteit: Mechanische ventilatiesystemen geven een constante luchtkwaliteit met toevoer van frisse lucht. .  
          • Energie-efficiëntie: Moderne ventilatiesystemen gebruiken weinig energie.  
          • Temperatuurbeheersing: Mechanische ventilatie kan helpen bij het stabiel houden van de binnentemperatuur, omdat het niet afhankelijk is van bijvoorbeeld temperatuur en wind.   
          • Efficiënte luchtfiltratie: Mechanische ventilatiesystemen worden uitgerust met filters waardoor de luchtkwaliteit verbetert.  
          • Ventilatie op verzoek: (vraaggestuurd): Mechanische systemen kunnen worden aangepast op de vraag naar ventilatie, als de luchtkwaliteit minder wordt. 

          🤔 WIST JE DAT

          Oude ventilatieboxen gebruiken op 230 volt continu 50 Watt. Dat is 430 kWh op jaarbasis. Moderne vraaggestuurde ventilatieboxen op laagspanning verbruiken gemiddeld nog geen 20 Watt. Dat scheelt een hoop!

          Soorten ventilatiesystemen  

          Je kunt verschillende soorten systemen van elkaar onderscheiden. Natuurlijke ventilatie snappen we nu wel, maar mechanisch in, natuurlijk uit of andersom? Decentrale mechanische toevoer? Warmteterugwinning? Het is aardig ingewikkeld! Om daar nog allemaal wijs uit te raken hebben we de systemen naast elkaar gezet en beknopt uitgelegd: 

          ventilatiesysteem

          Systeem A

          Natuurlijke ventilatie

          In dit systeem is er geen mechanische ventilator betrokken. Ventilatie wordt uitsluitend bereikt door natuurlijke luchtstromen, zoals ramen, deuren en ventilatieroosters. Dit systeem is meestal eenvoudig en kostenefficiënt, maar de controle over de luchtkwaliteit en energie-efficiëntie is beperkt. 

          Systeem B 

          Mechanische toevoer, natuurlijke afvoer

          Dit systeem maakt gebruik van een mechanische ventilator om lucht in de woning of het pand te brengen, maar handelt op natuurlijke luchtdrukverschillen voor de afvoer van lucht. Dit kan de luchtkwaliteit verbeteren, maar de efficiëntie is afhankelijk van de omstandigheden en de opbouw en indeling van het pand.

          Systeem C

          Natuurlijke toevoer, mechanische afvoer 

          In dit systeem wordt lucht op natuurlijke wijze aangevoerd via openingen of luchtroosters en een mechanische ventilator voert de lucht af. Dit systeem kan de luchtkwaliteit verbeteren, maar is afhankelijk van natuurlijke luchtdrukverschillen voor toevoer en is dus minder makkelijk te regelen. 

          Systeem D

          Mechanische ventilatie met warmteterugwinning

          Systeem D is een volledig mechanisch ventilatiesysteem. Het maakt gebruik van mechanische ventilatoren voor zowel de toe als afvoer van lucht. Daarnaast werkt dit systeem vaak met een warmteterugwinningseenheid (WTW) om warmte uit de afgevoerde lucht te halen en deze toe te voegen aan de binnenkomende verse lucht. Hierdoor kan het systeem de luchtkwaliteit nauwkeurig regelen en de energie-efficiëntie verbeteren. 

          Systeem E 

          Decentrale mechanische toevoer, mechanische afvoer

          Bij decentrale mechanische toevoer brengen mechanische ventilatoren verse buitenlucht in meerdere ruimtes. Maar in tegenstelling tot een centraal ventilatiesysteem zijn hier de ventilatoren lokaal geplaatst, meestal in individuele ruimtes. Dit systeem is goed toepasbaar bij renovaties en zorgt voor zowel een gezonde balans als goede kwaliteit van de lucht. Het nadeel is dat de investering hoger is, omdat er meerdere units geplaatst moeten worden, waarmee ook het verbruik hoger wordt.

          🤔 WIST JE DAT

          De nieuwste ventilatielucht/water/ warmtepompen zijn gasloos én duurzaam. Ze bieden comfort zonder buitenunit, met ventilatielucht als bron is er namelijk geen buitenunit of grondboring nodig. De alles-in-één warmtepomp zorgt voor ventilatie, warmte én warmtapwater, en is een duurzame totaaloplossing voor ‘All-Electric’ woningen. 

          Wat zijn de kosten van mechanische ventilatie? 

          De kosten van mechanische ventilatie zijn lastig te voorspellen. Dit komt omdat de prijs afhankelijk is van een aantal factoren. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de grootte van het pand, het type ventilatiesysteem, de plaatsing van het systeem, etc. Om je toch een idee te geven in de kosten die je gemiddeld per ventilatiesysteem kwijt bent, vind je hieronder een richtprijs per systeem. 

          Type

          Gemiddelde richtprijs

          Ventilatiesysteem A € 1.500 / € 2.500
          Ventilatiesysteem B € 3.000
          Ventilatiesysteem C € 3.000 / € 4.000
          Ventilatiesysteem D € 6.000 / € 7.500
          Ventilatiesysteem E € 6.000 / € 10.000
          financiering

          Financieringsmogelijkheden voor het ventileren van je woning

          Voor het ventileren van je woning zijn momenteel nog niet zoveel financieringsregelingen beschikbaar. Tot 2025 worden er nog geen specifieke subsidies verwacht die specifiek inspelen op het ventileren van je woning. Hieronder beschrijven we twee regelingen die misschien kunnen helpen bij deze investeringen: 

          In de Lokale Isolatie Aanpak (LIA) van je eigen gemeente is soms naast isolatieverbetering ook voor ventilatieaanpassingen een subsidie beschikbaar. Dit geldt zolang je woning lager of gelijk aan energielabel D is en een WOZ-waarde heeft, lager dan gemiddeld. Ga bij je eigen gemeente na hoe de LIA ervoor staat of check dit op deze website, bij je eigen gemeente.

          Als woningeigenaar kun je gebruik maken van de Energiebespaarlening die ook voor CO2 gestuurde ventilatie van toepassing is. De Energiebespaarlening biedt een aantal concrete voordelen, zoals:  

          • Een lage rente, vaak aftrekbaar van de belasting  
          • 0% rente voor huishoudens met een gemeenschappelijk inkomen onder de € 60.000
          • Geen afsluit- of notariskosten   
          • Boetevrij aflossen 
          • Geen leeftijdsgrens 

          Advies en hulp bij het ventileren van uw woning

          Het nemen van een duurzaamheidsmaatregel is vaak een moeilijke stap die je weloverwogen wil nemen! Goede betrouwbare informatie en deskundig, onafhankelijk advies is enorm belangrijk om deze stap op de juiste manier te maken.

          Met ons adviesgesprek kijkt een deskundige, onafhankelijke adviseur met jou mee naar je situatie en krijg je advies op maat!

          Snelle check: moet ik mijn huis ventileren?  

          Als je niet goed weet of je je huis moet ventileren, kun je het beste deze vragen voor jezelf beantwoorden: 

          Heb ik een ventilatiesysteem in mijn huis?

           Als je geen ventilatiesysteem hebt, is het belangrijk om te ventileren om de lucht in je huis te verversen. 

          Hoe is de luchtvochtigheid in mijn huis?

          Een hoge luchtvochtigheid kan leiden tot schimmelvorming en andere problemen. Dan is het dus belangrijk om direct te ventileren om de luchtvochtigheid te verlagen.

          Heb ik allergieën, astma, MS of een ander ziektebeeld?

          Ventilatie helpt om de luchtkwaliteit in je huis te verbeteren, wat gunstig kan zijn voor iedereen. 

          Moet ik meer ventileren, omdat er meer mensen in mijn huis wonen?

          Hoe meer mensen er in je huis wonen, hoe meer ventilatie er nodig is om de lucht te verversen. 

          Hier zijn samengevat enkele tips voor het ventileren van je huis: 

          • Ventileer regelmatig: vooral na het koken, douchen en slapen. 
          • Open ramen en deuren op verschillende plaatsen in je huis om een goede luchtcirculatie te creëren. 
          • Gebruik een ventilatiesysteem als je er een hebt. 
          • Laat de ventilatieroosters in je huis niet verstopt raken. 

          Door regelmatig te ventileren, kun je de luchtkwaliteit in je huis en de gezondheid van de bewoners verbeteren.